3. mixail fyodoroviç dostoyevski nin bratya karamazovı əsərindəki- hekayələr üzərinə formalaşmış din anlayışının insan içindəki boşluğu ustalıqla doldurub kütlələri istədikləri yönə çevirən din xadimləri tərəfindən bir növ etiraflarnaməsinə çevrilmiş şahəsərdir. 2ci kitabdakı kiçik bir pasajdır bura amma ayrıca bir kitab da ola bilərdi.dostoyevski velikiy inkvizitorun diliylə müasir dini inancın- möcüzə,sirr və avtoritet triadı üzərinə inşa edildiyini ifadə edir. möcüzəyə artıq heç kəs inanmır, sirr elm sayəsində artıq kəşf olunmağı gözləyir amma ki dinin avtoriteti əvvəllər olduğu kimi insanları qorxutmur. məhz buna görə bir din xadimi amma açıq görüşlü olan qardaşı alekseyə qarşı ivan karamazov qorxusuzca edəcəyi etirafların planını cızarkən dövrünün öncül filosoflarından biri olmağa da layiqdir. dinin avtoritetindən tam mənasıyla 19cu əsrdə sıyrılan qərb hələ dinin əsarəti altındakı şərqə qarşı birmənalı olaraq qələbə çalır. dostoyevski isə 19cu əsrdən günümüzə salam göndərir.